Her şeyin daha hızlı yaşandığı günümüz dünyasında uyumak adeta bir lüks haline gelmiştir (1). Oysa vücut uykuya da yeme içmeye duyduğu kadar ihtiyaç duyar (1). Fiziksel ve mental sağlığın korunmasında uykunun rolü büyüktür (1).

Uykunun Vücuda Etkileri Nelerdir?

Uyku, bilincin kapalı ancak beyin ve diğer bazı vücut kısımlarının aktif olduğu bir dönemdir(2). Uyku; evre 1, 2, 3, 4 ve REM uykusu olarak beş farklı aşamayı içerir (2). Her bir evrede farklı beyin dalgaları görülür(2). Yine her evrede vücut sıcaklığı, solunum, kalp atım hızı gibi parametrelerde farklılıklar oluşur(2).

Uyku vücutta;

  • Temel vücut fonksiyonlarının gerçekleşmesinde
  • Enerjinin depolanmasında
  • Kas dokusunun yenilenmesinde
  • Beynin yeni bilgileri işlemesinde gerekli olan kompleks bir süreçtir (1, 2).

Yeterince Uyumamak Ne gibi Problemlere Sebep Olur?

Uykusuzluk; yorgun hissetme, net ve sağlıklı düşünememe, günlük işlerdeki performansta düşüş, duyguları kontrol etmede zorlanma, konsantrasyon kaybı, ani tepki verme gibi sorunlara yol açabilir (1, 2). Uyku problemi yaşayan kişilerde; kötü ve riskli kararlar alma, kaza yapma gibi davranışlar daha sık görülür (2).
Uyku kalitesindeki düşüş, fiziksel sağlığı da olumsuz etkileyebilir (2).

Günlük Uyku İhtiyacı Ne Kadardır?

Vücudun ihtiyaç duyduğu uyku miktarı yaşa göre değişkenlik gösterir. 1 yaşından küçük bebeklerin günde 17-18 saate kadar uykuya ihtiyacı olurken okul öncesi çocuklarda bu süre 12-13 saate düşer (3). Ergenlik döneminde 8-10 saat aralığında olması gereken uyku miktarı, yetişkinler için 7 saat ve üzeri şeklindedir (3). Sağlıklı bir yaşam için süre de önemli olmakla birlikte kaliteli uyku esastır (3). Uykusu sık sık bölünen, uzun süre kesintisiz uyuyamayan kişilerde uyku kalitesi düşebilir (2).

Daha İyi Bir Uyku için Neler Yapılabilir?

Vücudun ihtiyaç duyduğu uykunun karşılanması sağlık açısından oldukça önemlidir (2). Bu konuda öncelikle dikkat edilmesi gereken, uyku süresinin yeterli olup olmadığıdır (2). Her gece yeterli süre uyumak, gün içerisinde daha üretken olmaya yardımcı olur (2). Günlük rutinde yapılacak bazı değişimler ile uyku kalitesini artırmak mümkün olabilir (2). Daha iyi bir uyku için:

  • Her gün aynı saatte yatmak ve uyanmak
  • Özellikle öğleden sonra ve akşam saatlerinde kafeinli içeceklerden uzak durmak
  • Nikotinden kaçınmak
  • Düzenli olarak egzersiz yapmak
  • Yatmadan önce alkollü içecekler tüketmemek
  • Öğleden sonra 3 ve sonrasında şekerleme yapmamak
  • Yatmadan önce duş almak, yatıştırıcı müzik dinlemek, kitap okumak gibi sakinleştirici aktiviteler yapmak
  • Yatak odasını serin tutmak, aşırı sıcak hale getirmemek
  • Uyku öncesinde gürültü, ışık, televizyon, bilgisayar gibi dikkat dağıtıcı şeyleri kapatmak
  • Uyumadan önce uzun süre yatar pozisyonda olmamak, 20 dakika içinde uyku gelmiyorsa kalkıp rahatlatıcı aktiviteler yapmak gibi alışkanlıklar kazanılabilir (2).
 
2021136-EIP89-Dynavit23

Referanslar
  1. ‘https://www.healthline.com/health/healthy-sleep#TOC_TITLE_HDR_1’
  2. ‘https://medlineplus.gov/healthysleep.html’
  3. ‘https://www.cdc.gov/sleep/about_sleep/how_much_sleep.html’