Eski zamanlardan bu yana tıbbi ve aromatik bitkiler halk arasında birçok hastalığın tedavisinde yaygın olarak kullanılır. Günümüzde de kullanılan birçok ilaç bitki ekstratlarından elde edilir. Son yıllarda yapılan araştırmaların ışığında bitkilere alternatif tıp ve farmakoloji alanında daha çok yer verilir.
Farklı iklim koşulları görülen ülkemiz birçok bitki türüne ev sahipliği yapar. Bitkilerin biyolojik ve kimyasal özelliklerinin, farmakolojik etkinliklerinin ve olası yan etkilerinin bilinmesi oldukça önemlidir.
Bitkilerle yapılan araştırmalarda Mürver (Sambucus sp.) son yıllarda oldukça dikkat çeker. Mürver, genellikle kuzey yarım kürede yetişen, küçük boylu ağaçlar veya çalılardır. 9 ile 40 arasında farklı mürver çeşidi olduğu tahmin edilir. Ülkemizde ağaç formunda Kara Mürver (Sambacus nigra) ve otsu formda Bodur Mürver (Sambucus ebulus) olmak üzere 2 mürver türü yetişir.
 

Kara Mürver (Sambacus nigra) Nedir?

Kara mürver (Sambacus nigra), 0-2 metre boyuna ulaşabilen, kışın yaprak döken bir ağaçtır. Beyaz renkli küçük şemsiyeler şeklindeki çiçeklere sahiptir. Kara mürverin, meyveleri olgunlaştığında koyu mor/ siyah salkımlar meydana getirirler (1). Meyveleri ekşi bir tada sahiptir (2). Anavatanı Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika olan kara mürvere Türkiye’de özellikle Karadeniz, Batı ve Kuzey Anadolu’da sıkça rastlanır.

Kara Mürverin Kullanım Alanları Nelerdir?

Tarih boyunca kara mürverin çiçekleri, yaprakları, meyveleri, gövde ve kökleri farklı alanlarda yarar sağlamıştır (3).

  • Dalları ve Yaprakları hayvanların beslenmesinde,
  • Yaprakları böcek ilacı ve boya üretiminde,
  • Meyveleri likör ve reçel yapımında,
  • Çiçekleri sirke yapımında,
kullanılır. Ayrıca kara mürverin meyveleri lezzetli içeceklerin yapımında, çiçekleri ise kaynatılarak çay ve gıda maddelerine tat ve renk vermesi için kullanılır.

Kara Mürverin Sağlık ve Tıptaki Yeri Nedir?

Kara mürver, dünyada en çok kullanılan şifalı bitkilerden biridir. Kara mürver bitkisi yıllardır halk tarafından sıkça kullanılır. Kara mürverin besin değeri yüksektir. Mürver, fenolik asitler, flavonoidler, C vitamini, diyet lifi ve antioksidanlar bakımından zengin bir besindir.
Mürver iyi bir protein kaynağıdır. Meyvelerinde % 2,7- 2,9, çiçeklerinde % 2,4, yapraklarında ise % 3,3 oranında protein bulunur (4).
Mürver bitkisinin çiçekleri, meyveleri ve yaprakları mükemmel antioksidan kaynaklarıdır. Metabolizmada reaktif moleküllerin ortaya çıkardığı oksidatif stresi azaltmada rol alır (8).
Günlük alınması gereken C vitamini 80 mg’dır. Kara mürverin 100 gramında C vitamini içeriği 36 (mg'dır). Yüksek C vitamin içeriği sayesinde kara mürver günlük C vitamini ihtiyacının önemli bir kısmını karşılar (5).
 
Özellikle içerdiği C vitamini sayesinde bağışıklık sistemi için önemli bir besin olan kara mürvere daha sağlıklı bir yaşam için mutlaka beslenmenizde yer vermelisiniz (10). Doğal besinlerden elde edilebileceği gibi kara mürverini, pastil, efervesan veya şurup formlarında da kullanabilirsiniz.

 
2021135-EIP88-Dynavit22

Referanslar
  1. ’https://www.researchgate.net/publication/277717083_Kastamonu'
    ;da_Yetisen_Murver_Turlerinin_Botanik_ve_Kullanim_Ozellikleri’
  2.  ‘https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24409980/’
  3. ’https://www.researchgate.net/publication/340779157_Anadolu_Cografyasinda_Yayilis_Gosteren_Sambucus_nigra_ve_Sambucus_ebulus'un_tibbi_bitki_olarak_onemi’
  4. ‘https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1756464614002400’
  5. ‘https://nutritiondata.self.com/facts/fruits-and-fruit-juices/1883/2’
  6. ‘https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4848651/’
  7. ‘https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ptr.5782’
  8. ‘https://www.healthline.com/nutrition/elderberry#health-benefits’
  9. ‘https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23953879/’
  10. ‘https://www.healthline.com/nutrition/immune-boosting-supplements#4.-Elderberry’
  11. ‘https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19898857/’
  12. ‘https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1182854’