Avrupa Birliği’nde Beslenme ve Güvenli Gıdaya Erişim

Avrupa Birliği, Avrupa’da yaşayan insanların güvenli ve besleyici gıdalara erişimini sağlamak amacıyla kapsamlı politika ve yasal düzenlemelere sahiptir. Bu alanda politika yapıcıların özellikle odaklandığı konulardan biri; yetersiz ve dengesiz beslenmeyle ilişkili risklerin ele alınmasıdır. Obezite ve metabolik sağlıkla ilişkili bazı kronik durumlar arasında yer almaktadır. 

Bu risklere ilişkin bilimsel değerlendirmeler,  Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yapılan bağımsız ve bilimsel değerlendirmelere dayanmaktadır.

Şubat 2024 itibarıyla EFSA’nın beslenme uzmanları, gıda takviyeleri, zenginleştirilmiş gıdalar ve belirli gruplara yönelik özel gıdalarda (bebekler ve küçük çocuklar, tıbbi amaçlı gıdalar ve kilo kontrolüne yönelik tam diyet ürünleri gibi) mikrobesin kaynakları olarak sunulan  yeni maddelerin güvenliğini ve vücut tarafından ne ölçüde kullanılabildiğini değerlendirmeye yönelik rehberi güncellemektedir.

Bu rehber dokümanlar;

• Ürünlerini pazara sunmak isteyen firmaların, gerekli bilimsel bilgileri içeren başvuruları hazırlarken,
• Bu başvuruları inceleyen uzmanların risk değerlendirme sürecinde kullandıkları temel yol gösterici belgelerdir.

EFSA, bu dokümanları bilimdeki güncel gelişmeleri ve önceki başvurulardan edinilen deneyimleri dikkate alarak düzenli aralıklarla günceller. Ayrıca Avrupa Komisyonu, güncellenen rehberde iki yeni konunun da ele alınmasını istemiştir:

•  Yeni mikrobesin formları (örneğin vitamin etkisi olan yeni moleküller veya metabolitler; bunların birçoğu “yeni gıda” kapsamında değerlendirilmektedir),
• Yeni kaynaktan alınan mikrobesinin vücut tarafından ne kadar kullanılabildiğinin ölçülmesi ve bu verilerin etiketleme amacıyla dönüştürme katsayısı olarak kullanılması.

EFSA’nın görevi tamamen bilimsel danışmanlık sunmaktır.

• Avrupa Komisyonu,
• Avrupa Parlamentosu,
• AB üye ülkelerine bağlayıcı olmayan bilimsel görüşler bildirir.

Kamu sağlığı politikalarının belirlenmesi, bilimsel görüşlerin yasal düzenlemelere dönüştürülmesi veya ürünlerin ve sağlık beyanlarının onaylanması risk yönetimi kapsamındadır ve EFSA’nın görev alanına girmez. Bu durum, EFSA’yı Dünya Sağlık Örgütü (WHO) veya ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) gibi hem bilimsel değerlendirme hem de politika belirleme yetkisi olan kurumlardan ayırmaktadır.

EFSA’nın çalışmaları büyük ölçüde AB mevzuatı doğrultusunda veya Avrupa Komisyonu’nun özel talepleri üzerine yürütülmektedir. Başlıca faaliyet alanları şunlardır:

• Vitamin ve mineraller için beslenme referans değerlerinin belirlenmesi (üst güvenli alım düzeyleri dahil),
• Yeni gıdaların ve besin ögesi kaynaklarının güvenliğinin değerlendirilmesi (1997’den önce AB’de yaygın olarak tüketilmeyen gıdalar),
• Gıdalara bilerek eklenen diğer maddelerin güvenliği (örneğin bitkiler ve bitkisel özler),
• Özellikle bebekler ve özel gruplar için üretilen gıdalara yönelik bilimsel görüşler,
• Sağlık beyanlarının bilimsel dayanağının değerlendirilmesi,
• Bazı gıda bileşenlerinin alerji veya intolerans oluşturma potansiyeli,
• Kafein güvenliği gibi genel beslenme konularına ilişkin bilimsel sorular.

*Burada yer alan bilgiler bir sağlık profesyoneline danışmanın yerine geçemez. Sağlığınızla ilgili konular için lütfen sağlık uzmanına danışınız.

Uyarı: Gıda alerjiniz veya hassasiyetiniz varsa, tariflerde yer alan malzemeleri kullanmadan önce doktorunuza ya da bir beslenme uzmanına danışmanız önerilir.