Kafein Nedir?

Kafein; kahve ve kakao çekirdekleri, çay yaprakları, guarana meyvesi ve kola cevizi gibi bitkilerde doğal olarak bulunan bir kimyasal bileşiktir. İnsanlar tarafından uzun yıllardır tüketilmektedir.

Kafein; kek, pasta, dondurma, şekerleme ve kola gibi birçok gıdaya eklenmektedir. Aynı zamanda “enerji içecekleri” olarak adlandırılan ürünlerde, taurin ve D-glukuronolakton gibi maddelerle birlikte bulunur.

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), kafeinin güvenli kullanımıyla ilgili bilimsel görüşünü şu şekilde belirtmiştir:

• Sağlıklı bireyler için günlük ve tek seferlik kafein alımına ilişkin değerlendirilen referans miktarlar paylaşılmıştır
• Kafeinin egzersizle birlikte tüketimi,
• Alkol, enerji içeceklerindeki diğer maddeler (taurin, D-glukuronolakton) ve
• Takviyelerde bulunan p-sinefrin ile birlikte tüketiminin olası riskleri değerlendirilmiştir.

EFSA’nın değerlendirmesi neleri kapsıyor?

EFSA’nın kafein değerlendirmesi, besinler ve takviyeler dahil tüm beslenme kaynaklarından alınan kafeini kapsar ve şu grupları inceler:

• Sağlıklı genel nüfus
• Çocuklar, ergenler, yetişkinler, yaşlılar
• Hamile ve emziren kadınlar
• Fiziksel aktivite yapan bireyler

Ayrıca kafeinin;

• Enerji içeceklerindeki diğer maddelerle,
• Alkolle,
• p-sinefrin ile birlikte tüketimi de ele alınmıştır.

Ancak şu durumlar değerlendirmeye dahil edilmemiştir:

• Hastalığı olan kişiler
• İlaçlar veya yasa dışı maddelerle birlikte kullanım
• Tek başına sağlık riski oluşturan yüksek alkol tüketimi (örneğin gebelikte veya aşırı alkol alımı)

Ne kadar kafein tüketiyoruz?

Avrupa ülkelerinde ortalama günlük kafein alımı yaş gruplarına göre değişmektedir:*

• 75 yaş ve üzeri: 22–417 mg
• 65–75 yaş: 23–362 mg
• 18–65 yaş: 37–319 mg
• 10–18 yaş: kg başına 0,4–1,4 mg
• 3–10 yaş: kg başına 0,2–2,0 mg
• 1–3 yaş: kg başına 0–2,1 mg

Yetişkinlerde kafeinin en büyük kaynağı çoğu ülkede kahvedir. İrlanda ve Birleşik Krallık’ta ise çay ilk sıradadır. Çocuklarda başlıca kaynaklardan biri  genellikle çikolata ve kakao ürünleridir.

* Bu değerler, tüketim alışkanlıklarına ilişkin gözlemsel verileri yansıtmaktadır; çocuklar için kafein tüketimi önerisi anlamına gelmez.

Ülkeler arasında neden fark var?

Kültürel alışkanlıkların yanı sıra, gıdalardaki kafein miktarı da farklılık gösterir. Örneğin:

• Kahvede kafein miktarı; kahve türüne, hazırlanış şekline (filtre, espresso vb.) göre değişir.
• Kakao içeren içeceklerde ise kullanılan kakao miktarı belirleyicidir.

EFSA;

• İngiltere’de yapılan bir araştırmadan, çay ve kahve türlerinin kafein miktarlarını aldı.
• Diğer gıdalar için farklı ülkelerdeki ortalama değerleri kullandı.
• Enerji içecekleri için, en yaygın markanın litre başına 320 mg kafein içeriğini esas aldı.

Bu veriler, 22 Avrupa ülkesinde yapılan ve 66.531 kişinin katıldığı tüketim araştırmalarıyla birleştirildi.

Bazı Gıda ve İçeceklerde Ortalama Kafein Miktarı

• Espresso (60 ml): 80 mg
• Filtre kahve (200 ml): 90 mg
• Siyah çay (220 ml): 50 mg
• Kola (355 ml): 40 mg
• Enerji içeceği (250 ml): 80 mg
• Bitter çikolata (50 g): 25 mg
• Sütlü çikolata (50 g): 10 mg

Not: Bu değerler yaklaşık olup, ürünlere ve ülkelere göre değişebilir.


*Burada yer alan bilgiler bir sağlık profesyoneline danışmanın yerine geçemez. Sağlığınızla ilgili konular için lütfen sağlık uzmanına danışınız.

Uyarı: Gıda alerjiniz veya hassasiyetiniz varsa, tariflerde yer alan malzemeleri kullanmadan önce doktorunuza ya da bir beslenme uzmanına danışmanız önerilir.