3 dk. okuma

Güneş ve cilt birbiriyle yakın ilişkilidir (1). Vücudumuz uyku-uyanıklık döngüsünün sağlanması gibi pek çok konuda güneş ışığına ihtiyaç duyar (1). Ancak güneş ışınlarına maruz kalmak cilt problemleri gibi istenmeyen durumlara da yol açabilir (1).

Güneşin Yararlı Yönleri Nelerdir?

Güneş ışınlarının vücutta fayda sağladığı pek çok alan vardır (2). Güneş ışığı ve karanlığın ardışık düzeni, bazı hormon çeşitlerinin salgılanması için tetikleyici rol oynar (2). Güneş ışığına maruz kalmanın vücutta serotonin adlı hormonun salgılanmasında rol aldığı düşünülmektedir (2).

Ellerin, kolların veya yüzün haftada birkaç kez 5-15 dakika boyunca güneş görmesi; vücutta D vitamini sentezlenmesine katkı sağlar (2). D vitamini normal kemiklerin korunmasına katkıda bulunur(2).

Güneşin Zararlı Işınları Nelerdir?

Güneş ışınlarından olan ultraviyole (UV), birkaç alt gruba bölünebilir (3):

• UV-A: 320-400 nm dalga boyuna sahip bu ışınlar, UV ışınlar arasında en zararsız olanıdır (3). UV-A, uzun vadede kırışıklık gibi cilt problemlerine neden olabilir (4).
• UV-B: 290-320 nm dalga boyundaki bu ışınlar, güneş yanığına yol açar (3). Güneşten gelen UV-B ışınlarının yaklaşık %95’i atmosferdeki ozon tabakası tarafından absorbe edilir (3).
• UV-C: 100-290 nm dalga boyundaki bu ışınları oldukça zararlıdır ve bu ışınların tamamı atmosfer tarafından tutulur (3). UV-C ışınları mikroorganizmaların genetik materyalini yok edebilen bir özelliğe sahiptir (3). Bu nedenle de su, hava veya besinlerin dezenfeksiyonunda kullanılabilir (3).

Güneş ışınları, UV ışınlarının temel kaynağıdır (4). Yeryüzüne ulaşan UV ışını yoğunluğu; saate, mevsime, bulunan enlem ve yükseltiye, havanın bulutlu olup olmamasına bağlı olarak değişkenlik gösterir (4). Kişinin maruz kaldığı UV ışını miktarı ise, güneş maruziyetinin ne kadar aldığına ve kişinin aldığı koruyucu önlemlere (şapka, koruyucu krem vs.) göre değişir (4).

Zararlı Güneş Işınları Hangi Sorunlara Sebep Olur?

Güneş ışınları kısa dönemde ciltte güneş yanığı oluşmasına yol açabilir (5). Güneşin cilt üzerindeki uzun süreli etkilerinden biri ise fotoyaşlanma (photoaging) olayıdır (5).

Ultraviyole (UV) ışınlar, cilde ulaştığında deri hücrelerindeki DNA’nın değişmesine neden olur (5). Bu değişim fotoyaşlanmanın temelini oluşturur (5). Fotoyaşlanma, UV ışınlarının cilt yapısını kalıcı olarak değiştirmesiyle başlar (5). Fotoyaşlanma nedeniyle gerçekleşen değişimler 20’li yaşlarda kendini gösterir ve yaş ilerledikçe daha belirgin hale gelir (5). Fotoyaşlanmaya bağlı olarak gelişen cilt problemleri üzerinde güneş etkilerini görmek için güneşe maruz kalan bir cilt bölgesi ile kalmayan bir bölge kıyaslanabilir (5).
Fotoyaşlanma sonucu ciltte oluşabilecek değişiklikler:

• Kırışıklık,
• Yaşlılık lekeleri, güneş lekeleri olarak adlandırılan lezyonlar,
• Çiller,
• Cilt lekeleri, ciltte kızarıklık,
• Cilt elastikiyetinde yani esnekliğinde azalma,
• Cilt yapısında kabalaşma,
• Burun ve gövde başta olmak üzere cilt yüzeyine yakın kılcallarda çatlama olarak sıralanabilir (5).

*Burada yer alan bilgiler bir sağlık profesyoneline danışmanın yerine geçemez. Sağlığınız için lütfen doktorunuza ve/veya eczacınıza danışınız.

Referanslar

• ‘https://newsinhealth.nih.gov/2014/07/sun-skin son erişim tarihi: 13.09.2023.’
• ‘https://www.healthline.com/health/depression/benefits-sunlight#_noHeaderPrefixedContent son erişim tarihi: 13.09.2023.’
• ‘http://solar-center.stanford.edu/about/uvlight.html son erişim tarihi: 13.09.2023.’
• ‘https://www.cancer.org/healthy/cancer-causes/radiation-exposure/uv-radiation.html ilk 2 başlık son erişim tarihi: 13.09.2023.’
• ‘https://www.yalemedicine.org/conditions/sun-damage 1,2 ve 3. Başlıklar son erişim tarihi: 13.09.2023.’