Vücudun en büyük ikinci organı olan karaciğer bir yandan beslenme ile alınan gıda maddelerinin işlenmesini gerçekleştirirken bir yandan da kan dolaşımındaki zararlı maddelerin etkisiz hale getirilmesini sağlar (1). Hepatik steatoz olarak ifade edilen karaciğer yağlanması, yağ yapıdaki maddelerin bu organda aşırı birikmesi sonucu meydana gelir (1). Karaciğerde düşük miktarda yağ bulunması normal kabul edilen bir durumdur ancak bu miktarın normalin üzerine çıkması bir sağlık problemi olarak değerlendirilir (1).
 

Karaciğer Yağlanması Nedir?

Karaciğer yağlanması, bu organa ait dokularda hücresel bir hasarlanma olmadan %5’ten fazla yağlanma tespit edilmesidir (3). Yağ doku birikimi zaman içerisinde hepatit (karaciğer iltihaplanması), bölgesel hasar ve hasarlanan kısımlarda fibrozis olarak isimlendirilen bağ doku oluşumu ve sonrasında da siroz gibi önemli sağlık problemlerini ilerleyebileceği için dikkatli olunmalıdır (3).
Alkol tüketimi ile ilişkili olmayan karaciğer yağlanması genellikle metabolik sendrom, obezite, şeker hastalığı ve kanda yağ yapıdaki maddelerin artışı ile karakterize hiperlipidemi gibi durumlar ile ilişkilidir (2). Metabolik sendromlu hastaların yaklaşık olarak %80’inde karaciğerde yağlanma tespit edilebilir (2).

Karaciğer Yağlanması Belirtileri Nelerdir?

Karaciğer yağlanması tespit edilen birçok vakada bu probleme ait belirtiler henüz ortaya çıkmamış olabilir (1). Genel olarak kişilerin, halsizlik veya karnın sağ üst bölgesinde rahatsızlık ve ağrı hissi gibi şikayetlerden yakınması ile karşılaşılır (1). İleri derecede karaciğer fibrozisi ise siroz olarak isimlendirilen hastalıktır (1). Siroz gelişimi ile sonuçlanan karaciğer yağlanmasında ortaya çıkabilecek birçok belirti mevcuttur: (1)

  • İştah azalması
  • İstemsiz kilo kaybı
  • Güçsüzlük
  • Halsizlik
  • Kaşıntı
  • Cilt altında ağsı damar yapılarının oluşması
  • Karın ağrısı
  • Karaciğer boyutlarında artış tespit edilmesi (hepatomegali)
  • Karın bölgesinin şişmesi (asit)
  • Erkeklerde meme büyümesi
  • Sersemlik
Siroz yaşamı tehdit etme potansiyeli olan hastalıklardan biridir (1). Bu nedenle belirtilerin tanınması ve bu durumun erken kontrol altına alınması önem arz eder. (1).

Karaciğer Yağlanması Nedenleri Nelerdir?

Karaciğer yağlanmasının neden bazı kişilerde oluşup bazı kişilerde oluşmadığı şu an için net olarak aydınlatılabilmiş değildir ancak bu problemin ilişkili olduğu kabul edilen çeşitli durumlar mevcuttur: (5)

  • Aşırı kilolu ya da obez olmak
  • İnsülin hormonuna karşı direnç geliştiği tespit edilmesi
  • Şeker hastalığına işaret eden hiperglisemi (kan şekeri yüksekliği)
  • Başta trigliseritler olmak üzere kan dolaşımında yağ yapıdaki maddelerde artış meydana gelmesi
Bu problemler tek başına ya da birlikte karaciğerde yağ birikimini tetikleyebilir (5). Bazı kişilerde biriken yağ karaciğer hücrelerine toksik etki göstererek inflamasyona (iltihaplanmaya) ve yara dokusu oluşumuna neden olabilir (5).

Karaciğer Yağlanmasına İyi Gelen Besinler Nelerdir?

Karaciğer yağlanmasında beslenme planının düzenlenmesi önemli bir tedavi yaklaşımıdır (7). Genel olarak beslenme planı içerisinde bol sebze ve meyve veya lif içeriği yüksek baklagiller ve tam buğday ürünler gibi gıdalar yer alır (7). Karaciğer yağlanması olan kişilerin alkol tüketmemesi önemlidir ve düşük yağ ve kalori oranına sahip diyetler ile kilo vererek karaciğerdeki yağlanmaya dair riskin düşürülmesi sağlanabilir (7).
• B12 vitamini yorgunluk ve bitkinliğin azalmasına katkıda bulunur.
• B12 vitamini normal enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunur.
• B12 vitamini bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur.
 

 
 
 

Karaciğer Yağlanmasında Genel Yaklaşım

Karaciğer yağlanmasında tedavi planının ana unsurlarını vücut ağırlığının azaltılması ve çeşitli yaşam tarzı değişiklikleri oluşturur (2). İleri derecede obez kişilerde bariatrik (zayıflatma amaçlı) cerrahi yaklaşımlar da hekimler tarafından gündeme getirilebilir (2). Kilo kaybı karaciğerdeki yağlanmayı azaltıcı etki gösterir (2). Yapılan çeşitli çalışmalar sonucunda %3-5’lik bir kilo kaybının karaciğerdeki yağlanma üzerinde olumlu etki yaptığını ancak iltihaplanma söz konusu ise vücut ağırlığında %10’luk azalmanın hedeflenmesini önermektedir (2). Hastaların aynı zamanda alkol tüketiminden ve karaciğere toksik etki gösterebilecek ilaçların kullanımından kendilerini sakınmaları gerekir (2).

2021303-EIP161-Dynavit64

Referanslar
  1. ‘https://www.healthline.com/health/fatty-liver’
  2. ‘https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441992/’
  3. ‘https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5468341/’
  4. ‘https://www.healthline.com/health/nonalcoholic-fatty-liver-disease’
  5. ‘https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nonalcoholic-fatty-liver-disease/symptoms-causes/syc-20354567’
  6. ‘https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nonalcoholic-fatty-liver-disease/diagnosis-treatment/drc-20354573’
  7. ‘https://www.healthline.com/health/fatty-liver-diet#_noHeaderPrefixedContent’